Een kok die veel kookt voor mensen met allergieën en speciale diëten, vertelde me dat hij een boekje heeft met uitleg wat welke E-nummers zijn. Dat leek me reuze handig, want op zichzelf zeggen al die nummers niet zo veel - en je ziet ze er maar al te vaak inzitten.
En natuurlijk, niet alle stoffen die door zo’n nummer vertegenwoordigd worden zijn slecht, in basis betekend dat nummer immers dat het in Europa is toegestaan om de stof in voeding te verwerken. Maarja, als je niet eens weet welke stof er achter zo’n nummer schuil gaat? Kortom: toen ik een tijdje terug bij de kookwinkel ook zo’n boekje zag liggen, twijfelde ik geen moment. En dat heb ik geweten.
Een greep uit de goedheid der chemicaliën: een kleurstof die in de VS en andere landen gewoon verboden is (E104), een zoetstof met 92 door de FDA erkende bijwerkingen (E951) en een hulpstof in onder andere in babymelk (E525), die in de cosmetica-branche als ontharingsmiddel bekend staat?! Je moet een behoorlijk comateuze slaper zijn om daar niet wakker van te schrikken.
Oké, het boekje “Wat zit er in uw eten” is misschien een beetje de “Michael Moore” der industriële voedingsleer. Met andere woorden: in de meeste gevallen wordt van het ‘worst case scenario’ uitgegaan en alle mogelijke bijwerkingen worden vermeld. Maar het feit dat dat er nogal wat zijn… de onderliggende boodschap is niet mis te verstaan en die geeft te denken.
ADI
De term waar het allemaal om draait is ADI, wat staat voor Aanvaardbare Dagelijkse Inname. Als je je daar aan houdt, kunnen ze waarschijnlijk geen kwaad: dat is namelijk niet aangetoond. Net zo goed overigens als van veel nummers ook niet kon worden aangetoond dat ze dat niet schadelijk zijn.
Helaas staat op veel verpakkingen van producten alleen vermeld dát een additief eraan is toegevoegd, en niet hoeveel ervan. Sommige additieven, zoals bijvoorbeeld kaliumsorbaat (een conserveringsmiddel), komen echter in dusdanig veel producten voor (van boter tot energiedrankjes) dat je de ADI ongemerkt gemakkelijk overschrijdt.
Hoax?
Het is moeilijk in te schatten voor welke stoffen je echt op moet passen en welke niet. Het voedingscentrum is in sommige gevallen - vergelijken met diverse betrouwbare en minder betrouwbare bronnen - behoorlijk conservatief met zijn advies en gaat niet snel over tot waarschuwen. Tot op zekere hoogte is dat begrijpelijk.
Daar staat tegenover dat bijvoorbeeld het boekje wat ik gekocht heb soms weer wat hard van stapel loopt. Mijn favoriet is nog altijd het stofje calciumchloride (E509) waarbij het boekje waarschuwt dat dezelfde stof ook gebruikt wordt “voor de productie van antivries, lijm, cement, en zelfs bij de bereiding van poeder voor brandblussers!”.
Enig onderzoek levert echter op dat het in principe ‘slechts’ om een natuurlijk mineraal gaat. Een (vorm van) zout dus, die in kaas bijvoorbeeld wordt gebruikt om het stollen (‘stremmen’) te bevorderen. De stof is daartoe zelfs toegestaan in biologische kazen.
En ja, natuurlijk heeft het bijwerkingen en moet je er mee “oppassen”: geen enkel zout is in basis goed voor de mens en we krijgen er in kant-en-klaar producten al veel te veel van binnen. Maar de gegeven lijst met non-food producten waar het stofje ook aan toegevoegd wordt kent geen enkele relevantie om aan te geven hoe gevaarlijk de stof daadwerkelijk bij inname is. Het is louter emotionele argumentatie die het “gevaar” veel groter opblaast dan het is.
Conclusie?
De waarheid ligt zoals zoals gebruikelijk waarschijnlijk in het midden. Ik ben er van overtuigd dat een stof als aspartaam weinig goeds brengt, terwijl ongetwijfeld genoeg als gevaarlijk aangemerkte producten voor de meeste mensen weinig kwaad kunnen - in de kleine porties waarin je ze binnenkrijgt.
Toch blijft het me verbazen hoe weinig mensen zich ook op andere gebieden bewust zijn van wat ze eten. Zelfs de dagen en weken dat er volop in het nieuws was dat er te veel landbouwgif in het groente en fruit-assortiment van de Nederlandse suppermarkten te vinden is, koopt men nog lustig en nauwelijks selectief de schappen leeg. Mensen lijken zich oprecht niet te interesseren voor wat ze binnen krijgen. Alleen als er hele veestapels worden afgeslacht vanwege BSE, varkenspest, of vogelgriep stappen we tijdelijk maar massaal over op een vleessoort waar op dat moment “niets” mee aan de hand is.
Hmm.. Smakelijk Roelant! ;)
Ik moet her verhaal nog eens rustig doorlezen, maar op het punt dat mensen eten kopen zonder te kijken wat het is klopt wel.. Het ligt in de schappen, dus moet het wel goed zijn denken ze snel. - Denk ik. -
Nu moet je natuurlijk wel bedenken dat tegenwoordig alles behoorlijk goed wordt gecontroleerd voordat het überhaupt in een schap terecht komt. In minder ontwikkelde landen is het nog veel slechter dan hier, en ook daar blijven mensen over het algemeen een behoorlijk tijdje leven. Je moet natuurlijk altijd proberen bewust te blijven van wat je eet, maar ik denk dat het niet nodig is om je echt zorgen te gaan maken.